ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
《ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་གཅེས་བཏུས》བོད་འགྱུར་མ་ལས་སྒྲུང་གཏམ་ལོ་ཙཱའི་ཐད་ཀྱི་བསམ་གཞིགས་འགའ་གླེང་བ།
ཀྲུང་གོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི་ལས་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། འདིར་བརྩམས་ཆོས་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལྔ་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལོ་ཙཱའི་འགྱུར་རྩོམ་དག་བཀླགས་ཏེ། མ་ཡིག་དང་འགྱུར་རྩོམ་གཉིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ནས་བསམ་གཞིགས་འགའ་ཕྱོགས་སུ་བསྡུས་ནས་བཀོད་
བོད་སྐད་ས་མིང་རྒྱ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་གཏོང་བའི་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
ས་མིང་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ཤིག་དང་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཡིན་པས། དེའི་ལོ་ཙཱ་ནི་མིང་རང་ག་བའི་སྒྱུར་ཚུལ་དང་མི་འདྲ་བར་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་བའི་ལོ་ཙཱའི་གྲས་སུ་བཞག་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་སྐད་ས་མིང་རྒྱ་འགྱུར་གྱི་སྐབས་སུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྒྱུར་འབྲིའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་དོ་དམ་སོགས་མེད་རྐྱེན་
ལོ་ཙཱའི་ཁྲོད་བརྩི་སྲུང་བྱ་དགོས་པའི་རྩ་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
མི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་དེའི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་གོ་རིམ་ཁྲོད་ལོ་ཙཱའི་ནུས་པ་མི་དམན་པ་ཐོན་ཡོད། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱང་ལོ་ཙཱ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད། དེས་ན་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ལ་ངེས་པར་དུ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་
བོན་གྱི་ཡིག་ཚང་ལས་བན་བོན་བླ་ཆེན་སྐོར་ཞིག་གི་ཆོས་འབྲེལ་དང་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་དཔྱད་པ།
སྤྱིར་ཆོས་འབྲེལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འཆད་ཉན་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ཤིག་ལ་ཟེར་ཞིང་། འདིར་བོན་བསྟན་དང་ཐུབ་བསྟན་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འགལ་ཟླ་ནས་བར་གྱི་མཉམ་གནས། མཐའ་མར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་འདྲིས་ཤིག་ལ་གོ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་
རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བྱུང་རིམ་དང་ཚེ་རབས་རྒྱུན་ཆགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
ན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལྟ་གྲུབ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་དར་པ་མིན་པར་རིམ་པ་ངེས་ཅན་དུ་དར་འདུག དེ་གྲུབ་རྐྱེན་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱེ་
སྔགས་བཀླག་ཐབས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བོད་ཡིག་གི་སྒྲ་གདངས་དང་སྒྲ་སྒྱུར་ཡུལ་མིང་འགའི་འཕེལ་འགྱུར་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཡིག་ནང་གི་གནའ་སྔ་མོའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བརྡ་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་དང་། དེང་དུས་ཀྱི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བརྡ་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་གཉིས་དེ་ཙམ་མི་འདྲ་བ་གསལ་པོར་མཐོང་
རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ཐབས་ལམ་འགའ་གླེང་བ།
ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན། དེ་ནི་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་མཁས་པའི་ལོ་ཙཱ་པས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་རང་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དེས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་
རྒྱའི་ཡིག་ཚངས་སུ་འཁོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིང་བརྡ“嗢末”ཞེས་པ་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་གང་ལས་བྱུང་བར་དཔྱད་པ།
དུས་རབས་དགུ་བའི་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་མགོ་ཚུགས་ཤིང་། རིང་པོ་མ་ལོན་པར་བོད་ཀྱིས་དར་གོས་ཚོང་ལམ་གྱི་གྲོང་དང་ས་ཁུལ་ཁག་ཅིག་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཚམས་བཞག་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྐབས་དེ་ཙམ་ལ་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་དམག་སྡེ་རུ་ནང་
རིག་གནས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཐད་ནས་མིང་བརྡ་དང་རིག་གནས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་དཔྱད་པ།
རིག་གནས་དང་སྐད་བརྡའི་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ནི་རིག་གནས་ཀྱིས་མིང་བརྡ་ལ་ཤན་ཞུགས་པའམ་མིང་བརྡས་ཀྱང་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཇི་སྙེད་མངོན་པར་
བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་དང་རོལ་མོ། གླུ་གར་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་དང་བརྡ་ཆད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བ་གལ་ཆེ་ཚུལ་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་དང་རོལ་མོ། གླུ་གར་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་དང་བརྡ་ཆད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བ་གལ་ཆེ་ཚུལ་གྱི་གླེང་གཞིས་དྲངས་ཏེ། ཟློས་གར་དང་ཟློས་
གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་བོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་བསྡུར་ཏེ་ཚད་མའི་འཕེལ་འགྱུར་དང་གོ་དོན་ལ་གསར་དུ་དཔྱད་པ།
ཚད་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དུས་ནམ་ཚོད་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་གསལ་པོ་ཞིག་བཤད་
ཚད་མའི་རིག་གཞུང་ཆོས་ལུགས་ཤིག་མ་ཡིན་པའི་སྐོར་གྱི་བསྐྱར་ཞིབ།
འདིར་བོད་ཕྱི་རབས་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚད་མའི་རིག་གཞུང་གི་རིན་ཐང་མངོན་གྱུར་དང་དབུ་འཕང་དགུང་དུ་འདེགས་ཕྱིར་ནང་ཆོས་སུ་དགོས་དབང་གིས་གསུངས་པ་ལགས་ན། དོན་དངོས་ལ་སྟག་ལོའི་བཞེད་པ་བཞིན་རིག་པ་
ཏུན་ཧོང་ཤོག་དྲིལ I.O.J 750[1]ལས་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་གནད་འགའ་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་དང་དེའི་རུས་རྒྱུད་མཚམས་སྦྱོར་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཏུན་ཧོང་ཤོག་དྲིལI.O.J
རིག་ཚན་ཞེས་པའི་གོ་དོན་དང་བོད་རིག་པའི་རིག་ཚན་འཛུགས་སྐྲུན་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
ཚན་རིག་ཅེས་པར་གོ་དོན་གསུམ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་མིང་ཚིག་སྟེ། ཚན་རིག་པ་ཀུན་གྱིས་ར་སྤྲད་ཅིང་ཚང་མས་ཁས་བླངས་ཟིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཤེས་བྱ་མ་ལག་དེ་ལ་
དེབ་ཐེར་སྔོན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་གཉིས་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
འདིར་དེབ་སྔོན་གྱི་སྒྲིག་གཞིའི་གྲུབ་ཚུལ(体例)ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་བསམ་བློ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་ན། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་བརྗོད་གཞི་སྐབས་སོ་སོ་རྒྱས་བསྡུས་གང་ལ་དེ་བསྟུན་གྱིས་དབྱེ་འབྱེད་གསལ་
གྲྭ་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་གྱི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རྩོམ་འདིར་གྲྭ་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་བོད་ཀྱི་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྲགས་པའི་ཁུངས་དང་། ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་ཉིད་གྲྭ་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གདན་སའི་མཁན་པོར་ཕེབས་ནས་བཀའ་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་བསྒྱུར་རྩོམ་མཛད་ཚུལ། དེ་
བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལས་སྟེངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདྲེན་ལུགས་ལ་དཔྱད་པ།
སྟེངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཉིད་ལ་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་འབྲི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དང་། རྣམ་གྲངས་འདྲེན་ལུགས་ཀྱང་དུ་མ་བྱུང་ཡོད། དཔྱད་རྩོམ་འདི་རུ་རྒྱལ་རབས་ཡིག་ཆ་སྔ་ཕྱི་ཁག་ཏུ་སྟེངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བྱུང་ཚུལ་དང་སྟེངས་དང་སྟེང་། ལྡེང་། ལྡིང་སོགས་ཀྱི་འབྲི་ལུགས་ཁག་ཅིག་ཐོན་པའི་ཆོས་ཉིད་སོགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཤིང་།
《གཡའ་བཟང་ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པ་གསལ་བྱེད་》ལ་དཔྱད་པ།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ཡར་ལུང་ཁུལ་གྱི་གཡའ་བཟང་དགོན་དུ་བཞུགས་པའི་རྩ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་རྙིང་《གཡའ་བཟང་ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པ་གསལ་བྱེད་》ཅེས་པར་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཆོས་འབྱུང་དེའི་རྩོམ་
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ཚིག་སྐྱོན་སྐོར་གླེང་བ།
སྤྱིར་རྩོམ་རིག་ནི་བརྗོད་བྱ་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གཉིས་ནས་གྲུབ་པ་གང་ཞིག དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་བརྗོད་བྱ་གང་ཞིག་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་བརྟེན་ནས་སྣང་བརྙན་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རིག་ཚན་གང་དེའི་བླང་བྱ་ཡིན་པས་
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་མཁས་དབང་བསྟན་སྲུང་གྲགས་པའི་དགོངས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་སྦྱོང་བྱེད་ལས་ལྔའི་མཆོག་གྱུར་བཤལ་གྱི་གནད་འགར་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་དོན་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ན་གསོ་བྱ་དང་། གསོ་བྱེད། ཇི་ལྟར་གསོ་བ། གསོ་བ་པོ་བཅས་རྣམ་པའམ་རྩ་བ་བཞི་རུ་བཤད་ཡོད་པ་དང་། དེ་